Nasih -Mensuh Meselesi

Tefsir fenninde pek geniş ve hakkında çok ihtilaf bulunan zor yerlerden biri de nasih ve mensuh bilgisidir. Ve zorluk cihetlerinin en kuvvetlisi yani en zoru da kadim müfessirlerle sonraki müfessirlerin ıstılah ihtilaflarıdır. Bu konuda sahabi ve tabii sözlerinin iyice araştırılıp toplanmasından bilinen şudur: Sahabiler ve tabiiler nesh sözünü, bir şeyi bir şeyle izale edip gidermek manasından ibaret olan lüğavi mana mukabilinde kullanıyorlar, usul alimlerinin ıstılahı mukabilinde değil. Binaenaleyh onlara göre neshin manası bir ayetden vasıfların bazısını diğer bir ayetle izale etmekdir. Bu da ya amel müddetinin sona ermesiyle yahud sözü, zihne çabuk gelen manadan çabuk gelmiyen manaya döndürmekle yahud kayıdlardan bir kaydın ittifaki (yani tesadüfi) oluşunu beyan ile yahud ammı hususileşdirmekle yahud muhsus olanla kıyas edilmiş olan arasındaki ayırıcıya açıkça beyan ile yahud cahiliyet adetini veya geçmiş şeriatı izale etmek suretiyle olur. Bu yüzden sahabi ve tabiiler yanında nesh konusu genişlemiş ve burada aklın dolanması çok olmuş, ihtilaf dairesi de genişleyip büyümüştür. İşte bunun için mensuh ayetlerin sayısı beşyüze ulaşmıştır. Eğer sen meseleyi derinleştirici olarak iyice düşünürsen bunlar ihata edilmiş değildir.

Sonra gelen müfessirlerin ıstılahiyle ve hasaten bizim tercih ettiğimiz vecihe göre mensuh az bir sayıdır.