5- Tefsirde İhtilaf Sebebleri:

Bu konuda bilinmesi mutlaka gerekli ve önemli işlerden birisi şudur: Bir müslümanın şunu mutlaka bilmesi lazımdır ki, muhakkak ALLAH tebareke ve Teala’nın kelamı pek çok manalara sahiptir, çeşitli yönleri bulunmaktadır. Bu da onun icazının çeşitlerinden, özelliklerindendir. ALLAH’ın kelamı kolay kelimelerle ve çeşitli anlamlarla bize gelmiştir. Kur’an ayetleri etrafında müfessirler katında pek çok sözler görürüz. Bu da bir ayet etrafında tüm müfessirlerin kendi idrakleri ve fikri takatleri nisbetinde beyan etmiş oldukları çeşitli anlamlardır. Sonra müfessirlerin ihtilaflarından çoğu, onların Kur’an tefsiri konusundaki kültürlerinin farklılıklarından ve çeşitli oluşlarından kaynaklanır.

Bu konuda gerçek olan şudur ki, müfessirlerin Kur’an tefsiri konusundaki ihtilafları, birbirlerini nakz eden ve birbirleri ile çelişen türde değildir. Onlardan her biri murad olunan anlama itibar etmişlerdir.

Müfessirlerin ihtilafları şu sebeblerden doğmuştur.

1- Kıraatlardaki ihtilaf ve vucuhların çeşitli oluşu

2- İrab vucuhlarının farklılığı

3- Lugat ve kelime anlamlarındaki ihtilaflar

4- İtlak ve takyid ihtimali

5- Genel ve özel olma konusundaki ihtilaflar

6- Hakikat ve mecaz konusundaki ihtilaflar

7- İdmar ve istiklal ihtimaleri

8- Hazf ve ziyade ihtimaleri

9- Takdim ve te’hir ihtimalleri

10- Nasıl ve mensuh ihtimalleri

11- Nebi’den, ashabından ve tabiinden gelen rivayetlerdeki ihtilaflar.

 Varid olan bu rivayetlerdeki farklılıklar ayetlerin anlamlarına çeşitli yorumlar yapmayı zorunlu kılmıştır.