4- Akıl ve Nakille Tefsir
Nakille Tefsir: Bu tefsir çeşidi, Rasulullah’ın ashabından ve onları izleyen tabiin cemaatından gelen eserlerle Nebi tarafından yapılan tefsirdir. Sahabeden ve tabiin cemaatından eser alimlerinin rivayetleri üzere her yönüyle Kur’an-ı kerime tealluk eden manalar üzerinden yapılır. Buna Eser Tefsiri de denilir.
Bunun kaynakları şunlardır:
Şaz olsun, meşhur olsun, mütevatir olsun bütün Kur’ani kıraatler birdir. Rasulullah’ın hadisleri, Sahabe ve tabiin cemaatının sözleri, Müctehid imamların görüşleri. Bütün bunlar tefsir usulü ile ilgili kitabların Nakli Tefsirin Kaynakları bölümlerinde açıkça anlatılmıştır.
Yine şunlar da nakille yapılan tefsirin içerisine girer. Arap dili tefsir kaynaklarından bir kaynaktır. Bu tefsir usulü kitabında Tefsir için gerekli olan Lugat menhecleri bölümü içerisinde üçüncü bölümde açıklanmıştır. Bu konu ile ilgili olarak bu kitabın gerekli yan bölümlerine bakılabilir.
Arap dili üzere tefsir, sahabenin tefsirde menheci olmuştur. Arab şiirleri ve rivayetlerine müracaat edilmiştir. Tefsir konusunda nahv ve irabın değeri büyüktür. Kur’an i’rabının menhecidir.
Akılla Tefsir: Akli tefsir derin anlayışa dayanan bir tefsir metodur (dirayet). Kur’an kelimelerinin anlamalarını idrak etmeye bağlıdır. Bu da Kur’an ibarelerinin delalet ettiği anlamları idrak ettikten sonra olur. Bu da delilleri dakik bir şekilde anlamaya ve delilleri bilmeye bağlıdır.
Tefsirin bu kısmı Kur’an naslarının anlaşılması konusunda içtihadı gereği gibi yapmaya, ALLAH’ın maksadlarını tam olarak anlamaya ve kelimelerin delalet ettiği anlamları gereği gibi bilmeye bağlıdır.
Bu konunun tam olarak anlaşılması için Akli içtihadın menheci bölümüne İkinci Fasl’a bakılabilir.
